Projekt Funduszu Transformacji Ciepłownictwa skierowany do konsultacji publicznych
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej skierował do konsultacji publicznych projekt programu priorytetowego Fundusz Transformacji Ciepłownictwa. To jeden z najważniejszych planowanych instrumentów wsparcia dla sektora ciepłowniczego w Polsce. Program ma być realizowany w latach 2026–2030, a jego budżet wyniesie co najmniej 3 mld zł.
Celem Funduszu Transformacji Ciepłownictwa jest przyspieszenie modernizacji i dekarbonizacji systemów ciepłowniczych w Polsce. Program ma wspierać inwestycje, które pozwolą ograniczać emisję gazów cieplarnianych, poprawiać efektywność energetyczną, zwiększać udział odnawialnych źródeł energii, wykorzystywać ciepło odpadowe oraz rozwijać elektryfikację wytwarzania ciepła.
Zgodnie z projektem programu wsparcie będzie udzielane w formie bezzwrotnych dotacji oraz preferencyjnych pożyczek. Budżet programu podzielono na dwie części: do 1,2 mld zł na dotacje oraz do 1,8 mld zł na finansowanie zwrotne. Nabór wniosków ma być prowadzony w trybie ciągłym, a okres kwalifikowalności kosztów zaplanowano od 1 lipca 2026 r. do 30 września 2030 r.
Jakie inwestycje mają być wspierane?
Projekt programu wskazuje kilka głównych kierunków inwestycji. Wsparciem mają zostać objęte przede wszystkim przedsięwzięcia dotyczące budowy lub przebudowy instalacji odnawialnych źródeł energii w zakresie wytwarzania ciepła o mocy co najmniej 1 MW. Dotyczy to m.in. pomp ciepła, kolektorów słonecznych, instalacji geotermalnych oraz instalacji wykorzystujących biomasę spełniającą określone wymagania środowiskowe.
Program obejmuje również inwestycje w wysokosprawną kogenerację niewykorzystującą paliw kopalnych, kotły elektryczne zasilane energią elektryczną z OZE, instalacje odzysku ciepła odpadowego oraz magazyny ciepła. Ważnym elementem programu ma być także modernizacja i rozbudowa sieci ciepłowniczych, w tym działania ograniczające straty na przesyle i dystrybucji, obniżanie parametrów temperaturowych systemów, budowa węzłów hybrydowych, digitalizacja oraz wzmacnianie cyberbezpieczeństwa infrastruktury ciepłowniczej.
Zakładane efekty programu są znaczące. Projekt przewiduje m.in. budowę co najmniej 120 instalacji wytwarzania energii, co najmniej 10 instalacji odzysku ciepła odpadowego oraz co najmniej 30 instalacji akumulacji ciepła. Planowana dodatkowa zdolność wytwarzania energii cieplnej ze źródeł odnawialnych ma wynieść co najmniej 650 MWt, a dodatkowa zdolność wytwarzania ciepła w kotłach elektrycznych — co najmniej 500 MW. Program ma przynieść także redukcję emisji CO₂ o co najmniej 1,2 mln ton rocznie oraz zmniejszenie zużycia energii pierwotnej o co najmniej 3,5 mln MWh rocznie.
Efektywne systemy ciepłownicze jako kierunek rozwoju
Szczególnie istotne jest to, że projekt programu mocno odwołuje się do pojęcia efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego. To system, który w coraz większym stopniu wykorzystuje ciepło z odnawialnych źródeł energii, ciepło odpadowe oraz wysokosprawną kogenerację.
To ważny kierunek dla całego sektora, ponieważ w kolejnych latach właśnie efektywne systemy ciepłownicze będą miały największe możliwości rozwoju, pozyskiwania wsparcia i przyłączania nowych odbiorców. Projekt programu wskazuje, że inwestycje powinny przyczyniać się do utrzymania lub osiągnięcia statusu efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego.
Lubelski system ciepłowniczy już dziś spełnia kryteria efektywnego energetycznie systemu ciepłowniczego. To ważny punkt wyjścia do dalszej transformacji, ponieważ umożliwia planowanie kolejnych inwestycji w kierunku większego udziału OZE, ciepła odpadowego, nowych technologii i dalszego ograniczania emisyjności.
Znaczenie programu dla transformacji ciepłownictwa
Projektowany Fundusz Transformacji Ciepłownictwa odpowiada na najważniejsze wyzwania sektora: wysokie koszty transformacji, potrzebę ograniczania zależności od paliw kopalnych, konieczność redukcji emisji oraz potrzebę utrzymania bezpieczeństwa dostaw ciepła.
Dla przedsiębiorstw ciepłowniczych program może stać się jednym z kluczowych źródeł finansowania inwestycji, bez których transformacja systemów nie będzie możliwa w odpowiednim tempie. Szczególnie ważne jest połączenie wsparcia dla nowych źródeł ciepła z możliwością finansowania modernizacji sieci, digitalizacji i działań ograniczających straty energii.
To istotne także z punktu widzenia odbiorców ciepła. Transformacja ciepłownictwa musi być prowadzona w taki sposób, aby łączyć cele środowiskowe z bezpieczeństwem dostaw i akceptowalnymi kosztami dla mieszkańców. Dostęp do stabilnych instrumentów wsparcia jest jednym z warunków, aby ten proces był możliwy do przeprowadzenia odpowiedzialnie.
Konsultacje publiczne projektu programu potrwają do 30 lipca br. Projekt Programu Priorytetowego „Fundusz Transformacji Ciepłownictwa” oraz formularz zgłoszeniowy można pobrać bezpośrednio: https://www.gov.pl/web/nfosigw/konsultacje-programu-priorytetowego-fundusz-transformacji-cieplownictwa
